SpacSport.nl / Outdoor / Oriëntatie

Oriëntatie is een activiteit die telkens opnieuw moet worden toegepast. Het volgen van een pad, kijken welke afslag genomen moet worden op de blauwe borden of het volgen van de beschrijving van het Pieterpad of roodwitte markeringen is jezelf oriënteren.

Als echter deze eenvoudige oriëntatiemogelijkheden verdwijnen, zijn kaart, kompas en GPS de hulpmiddelen die toegepast kunnen worden. Met de kaart en de herkenbare punten in het landschap is plaatsbepaling mogelijk, terwijl het kompas de richting geeft naar een object of plaats. De GPS is een modern oriëntatiemiddel, die plaats en richting kan aangeven.

Kompas
Recta en Silva zijn de toonaangevende kompasfabrikanten die diverse modellen op de markt hebben gezet. Van eenvoudige plaatkompassen die uiterst geschikt zijn om in combinatie met een kaart te werken zoals de DT100 van Recta, tot spiegelkompassen voor richtingschieten in het veld. Een voorbeeld hiervan is de DP2. Deze laatste heeft als voordeel dat de kompasroos goed beschermd in een praktisch doosje zit, en ook goed op de kaart te gebruiken is dankzij zijn rechthoekige vorm.

De meeste kompassen zijn geschikt voor een groot deel van de wereld, echter voor Australië of Nieuw-Zeeland zijn de eenvoudige kompassen niet toereikend. Hiervoor zijn de zogenaamde Global System kompassen. Voor Recta zijn dat de DP6G, DT 420G en DS 50G kompassen.

Global Positioning System
De laatste jaren is dit moderne oriëntatiesysteem erg gegroeid. Het Global Positioning System, kortweg GPS genoemd, is een systeem dat werkt met satellieten die op zo’n 20000 km om de aarde draaien en een ontvanger waarmee de positie en richting aflezen kan worden. Met behulp van de signalen die deze satellieten uitzenden berekent de ontvanger, die in de volksmond GPS genoemd wordt, de plaats en hoogte op de aarde. Door de verplaatsing van de ontvanger berekent hij vervolgens de richting waarin verplaatst wordt en de peiling naar de bestemming. De huidige GPS-ontvangers werken bijna allemaal met 12 kanalen, waardoor de plaatsbepaling sneller gaat. Een aantal GPS-ontvangers, zoals de Sportrak Pro van Magellan, maken gebruik van een nieuwere technologie waardoor zij zelfs met veel zwakkere signalen kunnen werken.

De plaats of positie en bestemming worden in een bepaald coördinaatsysteem uitgedrukt. Dit is een indeling van de aarde in vakjes. De meest gebruikte is het UTM systeem. In Nederland wordt nog veel met de rijksdriehoeksmeting gewerkt. Hiermee kan de aangegeven plaats bepaald worden op een kaart die datzelfde coördinaatsysteem gebruikt. De nauwkeurigheid van een GPS-ontvanger wordt bepaald door de signaalsterkte en de stand van de satellieten t.o.v. de ontvanger. Om een GPS nog nauwkeuriger te krijgen kan gebruikt gemaakt worden van WAAS. Door de fouten in het GPS-signaal te berekenen en te corrigeren kan de nauwkeurigheid worden vergroot. Hiervoor wordt gebruik gemaakt van twee extra satellieten die deze foutcorrecties terugsturen naar GPS-ontvangers die geschikt zijn voor WAAS. De dekking van WAAS is niet wereldwijd. Op bepaalde locaties kan de ontvangst van WAAS-signalen moeilijk of gestoord zijn. Er zijn twee satellieten voor Amerika boven de Atlantische en Grote Oceaan en twee boven Afrika en India die vergelijkbare dekking bieden voor Europa.

Er zijn twee soorten GPS-ontvangers; de “gewone” ontvangers en de ontvangers met een kaart geïntegreerd. Deze geven de positie en bestemmingen aan op een kaart met daarop de wegen, parken, bossen, waters en markante punten zoals treinstations. Hierdoor kan in een oogopslag gezien worden waar men zich bevindt. Deze laatste zijn daarom erg geschikt voor gebruik op de fiets en in de auto, maar voor wandelen kan ook de gewone ontvanger uitkomst bieden. Zeker nu deze steeds kleiner worden zoals de Geko’s van Garmin.

Voor het gebruik in de bergen zijn sommige ontvangers uitgerust met een hoogtemeter en kompas. Daar de berekening van de hoogte in sterke mate afhankelijk is van de stand van de satellieten t.o.v. de ontvanger, is voor een bergwandelaar en klimmer de hoogtemeter een uitkomst. De elektronische kompas-functie zorgt ervoor dat bij stilstaan de richting en peiling van de bestemming nog steeds aangegeven kunnen worden.